หลักสูตรและโครงสร้างหลักสูตร

ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (สาขาวิชาสังคมศาสตร์ แขนงชาติพันธุ์สัมพันธ์และการพัฒนา)

ปรัชญาของหลักสูตร

ชาติพันธุ์สัมพันธ์ เป็นองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มชาติพันธุ์ในมิติทางประวัติศาสตร์ ทางการเมือง ทางวัฒนธรรม และความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจ ทางสังคมกับคนกลุ่มอื่นในบริบททางรัฐชาติสมัยใหม่ เป็นศาสตร์ที่มีความสำคัญต่อการสร้างความเข้าใจต่อคุณค่าของวัฒนธรรม ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์และลดอคติที่มีต่อกลุ่มชาติพันธุ์ที่เป็นชนกลุ่มน้อย อันจะนำไปสู่การอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ในสังคมพหุวัฒนธรรม และการพัฒนาอย่างยั่งยืน รวมทั้งตระหนักถึงศักยภาพของภูมิปัญญาท้องถิ่น และการปรับตัวของกลุ่มชาติพันธุ์ที่หลากหลายในประเทศไทย และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ท่ามกลางอิทธิพลของกระแสโลกาภิวัตน์

 


 

ความเป็นมา

ก่อนปี พ.ศ. 2552 การเรียนการสอนด้านชาติพันธุ์สัมพันธ์ในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ดำเนินการในระดับกระบวนวิชาหรือเป็นเพียงหัวข้อในการบรรยายในบางกระบวนวิชาเท่านั้น ในฐานะที่ประเด็นด้านชาติพันธุ์สัมพันธ์ สำนึกความเป็นชาติพันธุ์ อัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์ รวมทั้งสิทธิทางวัฒนธรรมและพหุวัฒนธรรม กลายเป็นประเด็นที่ทวีความสำคัญทั้งในระดับปฏิบัติและระดับทฤษฎี ดังนั้น เมื่อศูนย์ศึกษาชาติพันธุ์ฯ โอนย้ายมาสังกัดคณะสังคมศาสตร์ จึงได้เสนอเปิดหลักสูตรในระดับบัณฑิตศึกษา และได้อนุมัติ หลักสูตรเมื่อวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ.2553 ได้เปิดรับนักศึกษารุ่นที่ 1 ในปีการศึกษา 2553 และได้ปรับปรุงหลักสูตรเมื่อปี พ.ศ. 2555


 

ลักษณะสำคัญของหลักสูตรนี้

เปิดพื้นที่ให้นักศึกษาที่เป็น “คนใน” วัฒนธรรมได้ศึกษาเรื่องราวตนเอง โดยนำทฤษฎีสังคมศาสตร์เป็นกรอบในการศึกษา อีกทั้งสร้างพื้นที่การเรียนรู้ข้ามวัฒนธรรม โดยหลักสูตรจะรับนักศึกษาที่เป็น “คนนอก” วัฒนธรรมร่วมกับนักศึกษาชาติพันธุ์ นักศึกษาทั้งสองกลุ่มนี้จะได้เรียนรู้ข้ามวัฒนธรรมร่วมกัน

ลักษณะสำคัญอีกประการหนึ่งคือ การบูรณาการการเรียนการสอนกับงานวิจัยซึ่งดำเนินการภายใต้ศูนย์ศึกษาชาติพันธุ์และการพัฒนา (ศูนย์ความเป็นเลิศ) ทั้งศูนย์ศึกษาชาติพันธุ์ฯ และหลักสูตร ต่างให้ความสำคัญกับการศึกษาอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์และความสัมพันธ์ระหว่างรัฐ ชาติพันธุ์และการพัฒนา รวมทั้งยังให้ความสนใจกลุ่มชาติพันธุ์ในกระแสโลกาภิวัตน์ โดยส่งเสริมและสนับสนุนให้นักศึกษาได้ค้นคว้าวิจัยกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อประเทศในภูมิภาคนี้รวมตัวกันเป็นประชาคมอาเซียน

ดังนั้นหลักสูตรดังกล่าวนี้ จึงมิใช่เป็นเพียงการศึกษากลุ่มชาติพันธุ์เพื่อเข้าใจประเพณีและวัฒนธรรมที่มีหลากหลาย แต่ต้องการให้นักศึกษาได้เข้าใจกลุ่มชาติพันธุ์นานะที่เป็นกลุ่มทางสังคมที่มีความสัมพันธ์กับพลังอำนาจของรัฐ ระบบข้อมูลข่าวสาร ตลาด และทุน  


 

แนวทางการศึกษาชาติพันธุ์สัมพันธ์

ให้นักศึกษามีความรู้ มีความสามารถในการใช้ทฤษฎีทางสังคมศาสตร์ เพื่อวิเคราะห์ปัญหาชาติพันธุ์และการเปลี่ยนแปลงแล้ว นอกจากนี้ยังให้นักศึกษามีวิธีวิทยาในการศึกษาและวิเคราะห์ความรู้ท้องถิ่นในการจัดการทรัพยากร และสุขภาพ สิทธิทางวัฒนธรรมและสิทธิชุมชน ตลอดการอยู่ร่วมกันในสังคมพหุวัฒนธรรม ทั้งการปรับตัวของกลุ่มชาติพันธุ์กับความทันสมัย ดังนั้นหลักสูตรนี้จึงมิใช่เป็นเพียงการศึกษากลุ่มชาติพันธุ์เพื่อเข้าใจประเพณี และวัฒนธรรมที่มีความหลากหลาย แต่ต้องการให้นักศึกษาได้เข้าใจกลุ่มชาติพันธุ์ในฐานะที่เป็นกลุ่มทางสังคมที่มีความสัมพันธ์กับพลังอำนาจของรัฐ ระบบข้อมูลข่าวสาร ตลาด และทุน


 

โครงสร้างหลักสูตร

 


 

วัตถุประสงค์ของหลักสูตร

ในสังคมพหุวัฒนธรรม ความเข้าใจในความเป็นมาของกลุ่มชาติพันธุ์ที่หล่อหลอมรวมกันเป็นชาติที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง นอกจากนั้นยังจำเป็นต้องเข้าใจถึงความพยายามที่จะธำรงรักษาอัตลักษณ์

  1. มีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับกลุ่มชาติพันธุ์ ประวัติความเป็นมา และความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ทั้งในด้านทฤษฎีและปฏิบัติ
  2. มีความรู้ ความสามารถในการวิเคราะห์พัฒนาการของความสัมพันธ์ทางชาติพันธุ์ ความขัดแย้ง และการพัฒนา             โดยสามารถบูรณาการแนวคิดทฤษฎีด้านสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาและภูมิปัญญาท้องถิ่นในการวิจัย วิเคราะห์ มีการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบอย่างมีคุณธรรมและจริยธรรม
  3. สามารถสร้างองค์ความรู้ด้านชาติพันธุ์สัมพันธ์ และสามารถเผยแพร่ แลกเปลี่ยนความรู้กับนักวิชาการ ผู้กำหนดนโยบาย ปราชญ์ชาวบ้าน เพื่อก่อให้เกิดความเคารพในความแตกต่างทางวัฒนธรรม แสวงหาการดำรงไว้ซึ่งประเพณี วัฒนธรรมอันดีงาม คำนึงถึงศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์และการพัฒนาที่ยั่งยืน