รายงานการวิจัย การประเมินผลโครงการคุ้มครองสิทธิเด็กไร้รัฐไร้สัญชาติ (SCPP)

แหล่งทุน TDHIF&BMZ

นักวิจัย1. ดร.ชยันต์ วรรธนะภูติ  2. ดร. มาลี สิทธิเกรียงไกร  3. ดร.ประสิทธิ์ ลีปรีชา

4.ดร.ปนัดดา บุณยสาระนัย  5. ดร. เบญจพร ดีขุนทด

โครงการคุ้มครองสิทธิเด็กไร้รัฐไร้สัญชาติ มาจากความร่วมมือการทำงานเป็นเครือข่ายขององค์กรที่ทำงานเกี่ยวกับคนชายขอบอันเป็นผลจากการที่บุคคลไม่มีสถานะทางกฎหมายในฐานะพลเมืองไทย จึงทำให้คนเหล่านี้ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน ขาดความมั่นคงในการดำรงชีวิตและสังคม เป้าประสงค์ของโครงการนี้จึงต้องการคุ้มครองสิทธิของเด็กไร้รัฐ ไร้สัญชาติรวมไปถึงครอบครัวของพวกเขาด้วย โดยกำหนดเป้าหมายในการทำงานในอันที่จะช่วยให้คนเหล่านี้อย่างน้อย 5,000 คน ได้รับสถานะทางกฎหมาย โครงการฯนี้ มีระยะเวลาทำงานในช่วงแรก 3 ปี ระหว่างปีค.ศ.2011 – 2013 โดยมีพื้นที่ดำเนินงานในจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย พะเยา แม่ฮ่องสอนและตาก ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีปัญหาเด็กไร้รัฐไร้สัญชาติเป็นจำนวนมาก ซึ่งคิดเป็นประมาณ 25 % ของคนไร้สัญชาติทั่วประเทศ โครงการฯ ได้ดำเนินกิจกรรมหลากหลายเพื่อส่งเสริม คุ้มครอง สิทธิเด็กและครอบครัว เช่น ห้องเรียนกฎหมาย คลินิกกฎหมาย การประชุม สัมมนา ร่วมกับองค์กรภาครัฐและเอกชนเกี่ยวกับปัญหา อุปสรรคการยื่นขอสัญชาติ การผลิตสื่อสิ่งพิมพ์ การร่วมรณรงค์ให้สังคมเข้าใจปัญหาเด็กไร้รัฐ ไร้สัญชาติดีขึ้น ตั้งแต่ดำเนินโครงการฯมาจนกระทั่งสิ้นสุดโครงการฯนั้น ได้มีการจ้างผู้เชี่ยวชาญประเมินผล

การดำเนินงานของโครงการฯเมื่อดำเนินการไปแล้วปีครึ่ง และสามปี เสนอต่อแหล่งทุนที่ให้การสนับสนุนการดำเนินงาน(Terre des Hommes และBMZ) ทั้งนี้เพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจการดำเนินงานในระยะต่อไป อย่างไรก็ตาม เนื่องจากโครงการฯดังกล่าวนี้ได้ดำเนินการเกี่ยวข้องกับกลุ่มคนและเครือข่ายขององค์กรที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาสัญชาติ ดังนั้น จึงจำเป็นจะต้องมีการประเมินโครงการโดยอาศัยมิติทางสังคมที่คำนึงถึง ความคิด ความสัมพันธ์ทางสังคม และการให้ความหมายทางสังคมต่อปัญหาสัญชาตินอกเหนือจากการพิจารณาความสำเร็จของโครงการฯนี้ในมิติทางด้านกฎหมาย ทางโครงการSCPP จึงให้ศูนย์ศึกษาชาติพันธุ์ฯ ดำเนินการประเมินโครงการในมิติทางสังคมและวัฒนธรรม